Манай улсын цөөн тооны тунгалаг урсацтай байгалийн тогтоц сайтай голуудын нэг нь Онон гол. Харин сүүлийн саруудад Онон гол их хэмжээгээр бохирдож мэргэжилтнүүдийн санааг зовоож байна. Тус бохирдол Оросын талаас үүдэлтэй гэнэ. Хэнтий нурууны зүүн хойно байрлалтай Ононгийн халуун аршаанаас Онон гол эх авч урсдаг. Ус хураах талбай нь 94040 шоо метр бөгвөд 808 км урттай аж.

Байгаль судлаач Л.Орнстэйн цаг уур судлаач Д.Райнд болон Л.Алиновын хамт цөлийг ой моджуулах сэдвээр нэгэн сонирхолтой судалгаа явуулжээ. Судалгаанд Африкын хойд хэсгийг эзэлдэг Сахарын цөл хамрагджээ. Сахарын цөлийн нийт талбай есөн сая км.кв гэнэ. Түүнийг талбайн хэмжээгээр нь Европ тивийн хэмжээтэй адилтгаж болно. Цөлийн хойд зүгт Газар дундын тэнгис байрладаг бол баруун талд нь Атлантын далай оршдог.

Абу-Дабигийн Хүрээлэн буй орчны байгууллага Монголын идлэг шонхорыг хамгаалахад зориулж 5000 үүр хийж байгаа тухай "The National" сэтгүүл мэдээлжээ. Идлэг шонхор нь Монголын онгон байгалийн 25000 хавтгай км газарт байдаг. Идлэг шонхорт зориулсан үүрийг ирэх аравдугаар сард БОАЖЯ-нд хүлээлгэн өгөхөөр болжээ. "Хамгийн ховор төрлийн идлэг шонхор дэлхий дээр ердөө 2000-5000 хос үлдсэн.

Хөвсгөлийн байгалийн цогцолборт газар нь дотоод гадаадын аялагчдын очих дуртай үзэсгэлэнт нутаг билээ. Цэнгэг уст нуур, байгалийн өвөрмөц сонин тогтоц, эрүүл цэнгэг агаар нь хүмүүний зүрх сэтгэлийг эрхгүй татдаг. Жил ирэх тутам энд ирэх жуулчдын тоо нэмэгдэж энэ оны 8-р сарын байдлаар дотоодын 14940, гадаадын 4510 жуулчин, ойролцоогор 3200 гаруй тээврийн хэрэгсэл ирсэн байна.

Хустайн байгалийн цогцолбор газарт энэ сарын 27-30-ны хооронд Монгол орны хавтгай тэмээ хамгааллын үндэсний стратеги сэдэвт олон улсын хурал боллоо. Хурлаар Говийн их дархан цаазат газрын хамгаалалтын захиргааны удирдлага, мэргэжилтнүүд болон Англи, Австрали, Хятад зэрэг орны судлаач, дэмжигчдээс бүрдсэн 65 хүн оролцсон аж.

Чингис хааныг дэлхийн тэргүүлэх гол гүрнүүд "Хоёр дахь мянганы шилдэг зүтгэлтэн" хэмээн тодорхойлсон нь огт санамсаргүй зүйл биш. АНУ, Их Британи, Япон зэрэг өндөр соёлт орнуудад Чингис хааныг дэлхийг байлдан дагуулагчийн хувьд төдийгүй, дэлхийд нэрээ дуурсгасан Монголын эзэнт гүрний их удирдагч, цэргийн гарамгай жанжны хувьд судалсан олон бүтээл гарсан нь Чингис хаан / Тэмүүжин / болон Монгол үндэстнийг дэлхий нийтэд сурталчлахад үлэмж нэмэр хандив болсон гом.

Агаар мандал дахь озон хэмээх хий нь нарнаас ирж байгаа хортой, хэт ягаан туяаг өөртөө шингээж хүн, амьтан болон аливаа амьд организмыг үхлийн аюулаас хамгаалах гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Озоны давхарга байхгүй бол нарны хэт ягаан туяаны хор уршгаар хүн болоод амьд амьтдын дархлаа устаж, нүдний болор цайсны улмаас хараа муудаж, арьсны өмөн үү өвчин нүүрлэх аюултай.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх "Иргэний танхим"-д энэ сарын 08-ны өдөр "Монгол Улсын зүүн хэсгийн тал хээр нутаг дахь уур амьсгалын өөрчлөлтийн өнөө ба ирээдүйд үзүүлэх нөлөө" сэдвээр АНУ-ын "Байгаль хамгаалал" ТББ-ын Дэлхийн цаг агаарын өөрчлөлт хөтөлбөрийн ахлах шинжээч Эван Гилвертс танилцуулга хийнэ.

Єнєєдєр хvн тєрєлхтний тvvхэнд хар мєр vлдээж, олон сая хvний халуун амь бvлээн цусыг урсгасан Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхэлсэн єдєр. Дэлхийн хоёрдугаар дайн нь хvн тєрєлхтний тvvхэн дэх хамгийн аймшигт дайн байсан билээ. Энэхvv дайнд 61 улс орон, дэлхийн хvн амын 80 шахам хувь нь оролцож, 110 сая гаруй хvн цэргийн албанд татагджээ.

Хөвсгөлийн БЦГ-ын Хамгаалалтын захиргааны удирдлагууд тус бүсэд аялал жуулчлал эрхэлдэг аж ахуйн нэгж, иргэдтэй уулзан санал солилцлоо. Хоёр дахь удаагаа болсон энэ уулзалтад 20 гаруй төлөөлөл оролцов. Уулзалтын эхэнд Хөвсгөлийн БЦГ-ын Хамгаалалтын захиргааны дарга Л.Даваабаяр өнгөрсөн жилийнхээ ажлын товч тайлан, цаашдын төлөвлөгөө зорилтоосоо танилцуулан,  аялал жуулчлалын бизнес эрхлэгчдээсээ санал бодлыг нь сонслоо.

Ливерпvvлийн их сургуулийн доктор Бен Картер хуурай ус хэмээх євєрмєц бvтээлээ Бостон хотноо болсон Америкийн химичдийн нийгэмлэгийн 240 дэх удаагийн vндэсний их хурал дээр дэлгэн сонирхуулжээ. Хуурай ус нь сахарын нунтаг шиг хуурай, нунтаг, цагаан єнгєтэй. Тэгсэн мєртлєє эл хуурай усны 95 хувь нь "нойтон" ус гэж байгаа.

Өнөөдөр эх орны өнцөг булан бүрт эрдмийн өргөөний үүдэнд хүүхэд залуусын баяр хөөртэй дуу цангинасан өдөр. Зуны гурван сар ангийнхнаа хүлээсэн сургуулийн бяцхан жаал, хөөрхөн охин, их дээд сургуулийн оюутан залуус ч ялгаагүй ижилдэн дассан найз нөхөд, багш, хичээлийн гэрэлт танхим уруугаа яаран ирж буй.

Монгол Улсын Засгийн газарт.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд,
Засгийн газрын гишүүд ээ.
             Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт нь аль хэдийнэ хүн төрөлхтний хэвийн амьдрах нөхцөлд сөрөг нөлөө үзүүлж эхэлсэн бөгөөд Монгол Улсын төдийгүй дэлхий дахины өмнө тулгамдсан асуудал болоод байна. Энэ чухал асуудалд өндөр ач холбогдол өгч өмнийн говьд Монгол Улсын Засгийн газар хуралдаж, уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх Монгол Улсын баримталж буй идэвхтэй байр суурийг дэлхий дахинд илэрхийлж байгаад талархал илэрхийлье.

Эрт урьд цагт нэгэн хаан Онон, Хэрлэн, Туул хэмээх гурван охиныхоо хамт амьдардаг байжээ. Гурван охин нь маш үзэсгэлэнтэй. Дэлхийн улс гүрнүүдийн ханхүү нар тэдний үзэсгэлэнг бишрэн байнга бэр гуйдаг. Тэгээд хаан том охин Ононгоо Номхон далай, дунд охин Хэрлэнгээ далайн чандад өгөөд харин бага охин Туулаа эцгийнхээ мөрийн түшиж, гал голомтоо сахиж үлд хэмээн нутагт нь үлдээсэн гэдэг.

Дэлхийн тэнгис далай доорхи цорын ганц голыг Хар далайн ёроолоос илрүүлснээ Их Британийн "Лидс" их сургуулийн хэсэг эрдэмтэд мэдээллээ. Тэд байгалийн энэ сонин хачин үзэгдлийг, тусгай зориулалтаар бүтээсэн жолоодлогот шумбагч аппаратын тусламжтайгаар судлан илрүүлжээ.

Баруун зүгийн нутгаар сарын дундуур нутгийн хойд хэсгээр 5-10, өмнөд хэсгээр 8-13 хэм дулаан байна. Есдүгээр сарын эхээр баруун бүсийн уулархаг нутгаар шөнөдөө гурван хэм хүрч хүйтрэх төлөвтэй байна. Түүнчлэн баруун зүгийн нутгийн хойд хэсгээр дуу цахилгаантай түр зуурын бороотой, сарын сүүлчээр уулархаг нутгаар нойтон цас орно. Харин 18-20-ны өдрүүдэд ихэнх нутгаар бага зэрэг хүйтрэх аж. Мөн Алтай, Хангайн уулархаг нутгаар шөнөдөө 8-13 хэм хүйтэн, өдөртөө 3-8 хэм дулаан, Алтайн өвөр говиор шөнөдөө 3-8, өдөртөө 13-18 хэм дулаан, бусад нутгаар шөнөдөө нэг хэм дулаанаас дөрвөн хэм хүйтэн болж, цочир хүйтэрнэ. Энэ сард орох хур тунадасны хэмжээ нь Баян-Өлгийн нутаг, Ховдын өмнөд, Увсын зүүн, Завханы баруун хойд ба зүүн өмнөд, Баянхонгорын баруун хойд хэсгээр, зөвхөн Баян-Өлгийн баруун хойд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу, бусад нутгаар дунджаас бага байх нь ээ. Харин салхи зарим газраар 12-14 м/с, харин сарын сүүлчээр нутгийн өмнөд хагаст 16-18 м/с хүртэл ширүүсч шороон болон цасан шуурга шуурах төлөвтэй байна.

Аргаль хонийг 1953 оноос эхлэн агнахыг хуулиар хориглож дархан цаазтай амьтан болгосноос гадна Зэрлэг амьтан ургамлын ховордсон төрөл зүйлийг олон улсын хэмжээнд худалдаалах Конвенцийн II хавсралтад оруулсан байна. Түүнчлэн аргаль хонины тархац бүхий байршил нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авчээ.

2010 оны эхний 7 сарын байдлаар Монгол улсад 307,468 гадаадын зорчигчид ирснээс жуулчлалын зорилгоор 250,060 хүн аялсан нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 40,9 хувиар өссөн байна. Аялал жуулчлалын салбарын орлого 125 сая ам доллар буюу 25.4 хувийн өсөлттөй байна.

Монгол орны нэн ховор 145 зvйл ургамал байдгаас 22 зvйл нь ховордож буй учир шалтгааныг зvйл тус бvрээр нь нягтлан тогтоох ажил хийгдэж буй гэж байсан. Зун намрын цагт єрнєдєг нэгэн бизнес бол эмийн ургамлынх. Хятадууд эмийн ургамал авч байна гэдэг сургаар л аль тааралдсан ургамлаа тvvж яваа нь нууцгvй.

Олон жилийн судалгаа, ажиглалтын дүнд тулгуурлан Америкийн эрдэмтэд дэлхийн дагуул сар хэмжээнээсээ жижгэрч, "агшиж" байна хэмээн мэдээлжээ. Сарны гадаргуу дээр уг үзэгдэл нэлээд хэдэн жилийн өмнөөс ажиглагдсан юм байна.